PMI hay chỉ số quản lý thu mua là một trong những chỉ báo kinh tế quan trọng giúp nhà đầu tư đánh giá sức khỏe của nền kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất và dịch vụ. Chỉ số này được công bố định kỳ hằng tháng và thường được thị trường tài chính theo dõi sát vì có thể phản ánh sớm xu hướng tăng trưởng, suy giảm, lạm phát, việc làm và triển vọng chính sách tiền tệ.

PMI được công bố lần đầu vào năm 1948 bởi Viện Quản lý Cung ứng (ISM) tại Hoa Kỳ. Hiện nay, nhiều tổ chức như ISM, S&P Global/IHS Markit và các đơn vị thống kê tại từng quốc gia đều có bộ chỉ số PMI riêng. Hãy cùng Yêu fx tìm hiểu PMI là gì, cách tính, cách đọc và tầm quan trọng của chỉ số này trong chuyên mục phân tích cơ bản.

Định nghĩa PMI là gì?

PMI là viết tắt của cụm từ Purchasing Managers’ Index, thường được dịch là chỉ số nhà quản lý thu mua hoặc chỉ số quản lý thu mua. Đây là chỉ số kinh tế được xây dựng từ khảo sát hằng tháng đối với các nhà quản lý thu mua tại doanh nghiệp.

Nhà quản lý thu mua là nhóm thường nắm khá sớm tình hình đơn hàng, sản lượng, tồn kho, giá đầu vào, thời gian giao hàng và nhu cầu lao động. Vì vậy, khảo sát PMI có thể phản ánh nhanh doanh nghiệp đang mở rộng, thu hẹp hay giữ nguyên hoạt động kinh doanh.

Chỉ số PMI cho thấy xu hướng kinh tế trong cả lĩnh vực sản xuất và dịch vụ. Chỉ số này giúp xác định điều kiện thị trường, dưới góc nhìn của doanh nghiệp, đang cải thiện, xấu đi hay không thay đổi. PMI được sử dụng để cung cấp tín hiệu về điều kiện kinh doanh hiện tại và triển vọng trong ngắn hạn.

PMI là một trong những chỉ số được theo dõi chặt chẽ về hoạt động kinh doanh và giúp dự đoán tình hình kinh tế của một quốc gia. Có hai nhóm PMI phổ biến:

PMI Sản xuất (Manufacturing PMI): đo sức khỏe ngành sản xuất.
PMI Dịch vụ (Services PMI): đo sức khỏe ngành dịch vụ.
PMI Tổng hợp (Composite PMI): kết hợp sản xuất và dịch vụ để phản ánh bức tranh rộng hơn của nền kinh tế.

Xem thêm: Chỉ số Flash Manufacturing PMI là gì?

Cách tính chỉ số PMI

PMI bắt nguồn từ một loạt câu hỏi khảo sát định tính. Các giám đốc điều hành hoặc nhà quản lý thu mua được hỏi liệu các yếu tố chính như sản lượng, đơn đặt hàng mới, việc làm, thời gian giao hàng và tồn kho có cải thiện, không thay đổi hay xấu đi so với tháng trước.

Chỉ số quản lý thu mua được hình thành bằng cách gửi các câu hỏi dựa trên thực tế đến nhiều công ty trong lĩnh vực liên quan. Đối với PMI sản xuất, bảng câu hỏi được gửi đến các công ty sản xuất. Đối với PMI dịch vụ, khảo sát tập trung vào doanh nghiệp trong ngành dịch vụ. Các cuộc khảo sát được thực hiện hằng tháng.

PMI sản xuất thường dựa trên 5 biến số chính:

Đơn đặt hàng mới (30%),
Sản lượng (25%),
Môi trường việc làm (20%),
Thời gian giao hàng của nhà cung cấp (15%),
Mức tồn kho (10%).

Các câu trả lời bao gồm:

Có sự cải thiện
Không thay đổi
Tình trạng xấu đi

Công thức tính PMI:

PMI = (P1 * 1) + (P2 * 0,5) + (P3 * 0)

Trong đó:

P1 = phần trăm câu trả lời đánh giá có sự cải thiện.

P2 = phần trăm câu trả lời đánh giá không có sự thay đổi.

P3 = phần trăm câu trả lời đánh giá tình trạng xấu đi.

Ví dụ: nếu 40% doanh nghiệp cho biết điều kiện cải thiện, 40% không thay đổi và 20% xấu đi, PMI sẽ là:

PMI = (40 * 1) + (40 * 0,5) + (20 * 0) = 60

Kết quả 60 cho thấy hoạt động kinh doanh đang mở rộng khá mạnh so với tháng trước.

Bạn có thể xem chỉ số của các quốc gia ngoài Mỹ tại IHS Markit Group. Với Mỹ, nhà đầu tư cũng thường theo dõi PMI do ISM công bố. Với Việt Nam, PMI sản xuất thường được thị trường tham khảo qua dữ liệu S&P Global Vietnam Manufacturing PMI.

Đọc hiểu chỉ số PMI

Mốc quan trọng nhất của PMI là 50 điểm.

PMI trên 50: hoạt động kinh doanh đang mở rộng so với tháng trước.
PMI bằng 50: hoạt động kinh doanh gần như không thay đổi.
PMI dưới 50: hoạt động kinh doanh đang thu hẹp so với tháng trước.

Tốc độ mở rộng hoặc suy giảm cũng cần được đánh giá bằng cách so sánh PMI với dữ liệu tháng trước. Nếu PMI cao hơn tháng trước, nền kinh tế hoặc ngành liên quan đang cải thiện với tốc độ nhanh hơn. Nếu PMI thấp hơn tháng trước, động lực tăng trưởng đang yếu đi, dù chỉ số vẫn có thể nằm trên 50.

Ví dụ, PMI từ 52 tăng lên 55 cho thấy hoạt động kinh doanh mở rộng mạnh hơn. Ngược lại, PMI từ 58 giảm về 52 vẫn là mở rộng, nhưng tốc độ mở rộng đã chậm lại. PMI từ 51 giảm xuống 48 cho thấy nền kinh tế đã chuyển từ mở rộng sang thu hẹp.

Tóm lại với dữ liệu PMI và thị trường tài chính:

PMI thực tế > dự báo: thường tích cực cho đồng tiền của quốc gia đó, có thể hỗ trợ USD nếu là dữ liệu Mỹ. Khi USD mạnh lên, vàng và một số hàng hóa định giá bằng USD có thể chịu áp lực giảm.
PMI thực tế : thường tiêu cực cho đồng tiền của quốc gia đó, có thể gây áp lực lên USD nếu là dữ liệu Mỹ. Khi USD yếu đi, vàng và một số hàng hóa có thể được hỗ trợ tăng.
PMI tăng ổn định: có thể hỗ trợ thị trường chứng khoán nếu phản ánh tăng trưởng kinh tế lành mạnh.
PMI giảm mạnh: có thể khiến nhà đầu tư lo ngại suy thoái, lợi nhuận doanh nghiệp giảm và nhu cầu tiêu dùng yếu đi.

Cần lưu ý, phản ứng thị trường không chỉ phụ thuộc vào bản thân chỉ số PMI mà còn phụ thuộc vào kỳ vọng trước đó, bối cảnh lãi suất, lạm phát, chính sách của ngân hàng trung ương và khẩu vị rủi ro toàn cầu.

Xem thêm: Flash Services PMI là gì?

Các loại chỉ số PMI phổ biến

Nhà đầu tư thường gặp nhiều loại PMI khác nhau. Mỗi loại phản ánh một phần riêng của nền kinh tế.

PMI sản xuất là gì?

PMI sản xuất đo hoạt động của doanh nghiệp sản xuất thông qua các yếu tố như đơn hàng mới, sản lượng, việc làm, tồn kho và thời gian giao hàng. Đây là chỉ số quan trọng với các nền kinh tế có tỷ trọng sản xuất, xuất khẩu và công nghiệp lớn.

PMI dịch vụ là gì?

PMI dịch vụ đo hoạt động trong khu vực dịch vụ như tài chính, vận tải, bán lẻ, du lịch, công nghệ, y tế hoặc giáo dục. Ở các nền kinh tế phát triển, dịch vụ thường chiếm tỷ trọng lớn trong GDP nên PMI dịch vụ có ảnh hưởng đáng kể đến kỳ vọng thị trường.

PMI tổng hợp là gì?

PMI tổng hợp kết hợp dữ liệu từ sản xuất và dịch vụ. Chỉ số này giúp nhà đầu tư nhìn nhanh sức khỏe chung của nền kinh tế thay vì chỉ nhìn một lĩnh vực riêng lẻ.

Flash PMI là gì?

Flash PMI là số liệu PMI sơ bộ, thường được công bố trước dữ liệu chính thức. Vì ra sớm hơn, Flash PMI có thể tạo biến động mạnh trên thị trường forex, vàng, chứng khoán và trái phiếu nếu kết quả lệch nhiều so với dự báo.

Tầm quan trọng của PMI đối với nền kinh tế?

PMI là một chỉ số quan trọng về hoạt động kinh tế ở bất kỳ quốc gia nào. Thông thường PMI của Mỹ được phát hành trước nhiều chỉ số khác như GDP, sản lượng công nghiệp hoặc báo cáo việc làm đầy đủ. Vì vậy, PMI giúp thị trường có tín hiệu sớm về hướng đi của nền kinh tế.

Các nhà kinh tế dùng PMI để đánh giá hoạt động sản xuất, dịch vụ, nhu cầu tiêu dùng, áp lực giá và rủi ro suy thoái. Khi PMI duy trì trên 50 trong nhiều tháng, nền kinh tế thường có xu hướng mở rộng. Khi PMI giảm dưới 50 kéo dài, thị trường có thể lo ngại hoạt động kinh doanh suy yếu.

Các nhà sản xuất và nhà cung cấp sử dụng chỉ số này để quyết định nhu cầu sản xuất dựa trên đơn đặt hàng mới trong những tháng tới. Nếu đơn hàng mới tăng, doanh nghiệp có thể tăng sản lượng, tuyển thêm lao động hoặc nhập thêm nguyên liệu. Nếu đơn hàng giảm, doanh nghiệp có thể giảm sản xuất, cắt tồn kho hoặc trì hoãn đầu tư.

Chỉ số này cũng giúp ích cho các nhà đầu tư đang muốn đầu tư vào thị trường chứng khoán vì nó giúp xác định tình hình kinh tế của đất nước. PMI tăng thường hỗ trợ kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp, trong khi PMI giảm có thể là tín hiệu cảnh báo doanh thu và biên lợi nhuận suy yếu.

Các ngân hàng trung ương của nhiều quốc gia cũng sử dụng chỉ số này để hỗ trợ quyết định về lãi suất. Nếu PMI mạnh, lạm phát cao và thị trường lao động vững, ngân hàng trung ương có thể duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt. Nếu PMI yếu, tăng trưởng giảm và lạm phát hạ nhiệt, thị trường có thể kỳ vọng chính sách nới lỏng hơn.

Chỉ số PMI cũng đưa ra dấu hiệu về thu nhập của công ty và được các nhà đầu tư trái phiếu doanh nghiệp theo dõi chặt chẽ. PMI yếu có thể khiến rủi ro tín dụng tăng, đặc biệt với doanh nghiệp chu kỳ, doanh nghiệp công nghiệp hoặc doanh nghiệp có đòn bẩy cao.

Các nhà đầu tư cũng có thể sử dụng PMI vì đây là một chỉ báo dẫn dắt điều kiện kinh tế. PMI có xu hướng đi trước một số chỉ số đánh giá nền kinh tế khác như GDP, sản xuất công nghiệp và việc làm. Theo dõi giá trị PMI và chuyển động của PMI qua các tháng có thể mang lại góc nhìn sớm hơn cho nhà đầu tư khi dự đoán xu hướng của nền kinh tế.

PMI ảnh hưởng thế nào đến forex, vàng và chứng khoán?

Với nhà giao dịch forex, PMI có thể tác động đến sức mạnh của đồng tiền nếu dữ liệu làm thay đổi kỳ vọng lãi suất. PMI Mỹ cao hơn dự báo có thể hỗ trợ USD vì thị trường kỳ vọng kinh tế Mỹ khỏe hơn hoặc Fed có ít lý do để cắt lãi suất sớm. Ngược lại, PMI yếu hơn dự báo có thể gây áp lực lên USD.

Với vàng, tác động của PMI thường đi qua đồng USD và lợi suất trái phiếu. PMI mạnh có thể khiến USD và lợi suất tăng, gây áp lực lên vàng. PMI yếu có thể hỗ trợ vàng nếu làm tăng kỳ vọng hạ lãi suất hoặc nhu cầu trú ẩn.

Với chứng khoán, PMI tích cực thường hỗ trợ nhóm ngành nhạy cảm với chu kỳ như công nghiệp, vật liệu, tài chính và tiêu dùng không thiết yếu. Tuy nhiên, nếu PMI quá mạnh trong bối cảnh lạm phát cao, thị trường có thể lo ngại ngân hàng trung ương giữ lãi suất cao lâu hơn.

Nhà đầu tư nên dùng PMI như thế nào?

PMI không nên được dùng như tín hiệu giao dịch đơn lẻ. Nhà đầu tư nên kết hợp PMI với dữ liệu lạm phát, lãi suất, việc làm, GDP, doanh số bán lẻ, lợi suất trái phiếu và diễn biến giá trên biểu đồ.

Một số cách dùng PMI phổ biến:

So sánh PMI thực tế với dự báo để đánh giá phản ứng ngắn hạn của thị trường.
Theo dõi xu hướng PMI trong nhiều tháng thay vì chỉ nhìn một lần công bố.
So sánh PMI sản xuất và PMI dịch vụ để biết khu vực nào đang dẫn dắt nền kinh tế.
Quan sát các thành phần như đơn hàng mới, việc làm và giá đầu vào để đánh giá tăng trưởng và lạm phát.
Kết hợp PMI với chính sách ngân hàng trung ương để dự đoán xu hướng tiền tệ.

Câu hỏi thường gặp về chỉ số PMI

PMI bao nhiêu là tốt?

PMI trên 50 thường được xem là tích cực vì cho thấy hoạt động kinh doanh đang mở rộng. Tuy nhiên, cần so sánh với dự báo và tháng trước. PMI 53 nhưng giảm từ 58 có thể không tích cực bằng PMI 51 nhưng tăng từ 47.

PMI dưới 50 có nghĩa là suy thoái không?

PMI dưới 50 cho thấy hoạt động kinh doanh đang thu hẹp so với tháng trước. Nếu tình trạng này kéo dài và lan rộng sang nhiều lĩnh vực, rủi ro suy thoái sẽ tăng. Tuy nhiên, một tháng PMI dưới 50 chưa đủ để kết luận nền kinh tế đã suy thoái.

PMI được công bố khi nào?

PMI thường được công bố hằng tháng. Thời điểm cụ thể phụ thuộc vào từng quốc gia, từng tổ chức công bố và từng loại PMI. Flash PMI thường ra trước dữ liệu chính thức.

PMI khác GDP như thế nào?

PMI là chỉ báo khảo sát, thường ra sớm và phản ánh xu hướng hoạt động kinh doanh. GDP là dữ liệu tổng hợp về giá trị hàng hóa và dịch vụ được tạo ra trong nền kinh tế, thường công bố chậm hơn. Vì vậy, PMI thường được xem là chỉ báo dẫn dắt, còn GDP là chỉ báo xác nhận.

PMI có dùng được cho giao dịch forex không?

Có. PMI là dữ liệu quan trọng trong phân tích cơ bản forex, đặc biệt khi kết quả lệch mạnh so với dự báo. Tuy nhiên, nhà giao dịch cần kết hợp thêm bối cảnh lãi suất, lạm phát, chính sách ngân hàng trung ương và quản trị rủi ro.