Hợp đồng tương lai là gì? Đây là một trong những công cụ tài chính phái sinh phổ biến, được niêm yết và giao dịch trên thị trường tập trung. Vậy hợp đồng tương lai có đặc điểm gì, hoạt động ra sao và phù hợp với nhà đầu tư nào? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nắm tổng quan từ A-Z.

Khái niệm hợp đồng tương lai

Hợp đồng tương lai (Futures Contract) là thỏa thuận chuẩn hóa giữa bên mua và bên bán về việc mua hoặc bán một loại tài sản cơ sở tại mức giá xác định trước, nhưng việc thực hiện sẽ diễn ra vào một thời điểm trong tương lai. Tài sản cơ sở có thể là hàng hóa, chỉ số, trái phiếu, cổ phiếu hoặc các công cụ tài chính khác.

Về bản chất, hợp đồng tương lai được sử dụng cho 2 mục đích chính: phòng ngừa rủi ro biến động giá và đầu cơ tìm kiếm lợi nhuận từ chênh lệch giá. Đây cũng là điểm khiến sản phẩm này được nhiều nhà đầu tư quan tâm trên thị trường phái sinh.

Một số đặc điểm của hợp đồng tương lai

Tính niêm yết

Khác với hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng tương lai được niêm yết và giao dịch trên thị trường tập trung. Vì vậy, sản phẩm này có quy định rõ về quy mô hợp đồng, bước giá, ngày đáo hạn, phương thức thanh toán và cơ chế giao dịch.

Tính chuẩn hoá

Do được giao dịch trên sở giao dịch chứng khoán phái sinh, các điều khoản của hợp đồng tương lai đều được chuẩn hóa sẵn. Nhà đầu tư không tự đàm phán từng điều kiện như trong hợp đồng kỳ hạn, từ đó giúp giao dịch minh bạch và dễ so sánh hơn.

Tính thanh khoản

Tính thanh khoản là đặc điểm nổi bật của hợp đồng tương lai. Nhà giao dịch biết rõ mình đang mua hay bán tài sản gì, khối lượng bao nhiêu, thời điểm đáo hạn khi nào và cách thức giao dịch ra sao. Điều này giúp việc mở và đóng vị thế diễn ra nhanh hơn so với nhiều công cụ phái sinh khác.

Tính cam kết thực hiện nghĩa vụ trong tương lai

Hợp đồng tương lai quy định cụ thể quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia. Đến thời điểm đáo hạn hoặc khi tất toán vị thế, bên mua và bên bán phải thực hiện nghĩa vụ theo đúng điều kiện của hợp đồng. Trên thực tế, phần lớn nhà đầu tư cá nhân thường đóng vị thế trước đáo hạn để chốt lời hoặc cắt lỗ thay vì nắm giữ đến cuối kỳ.

Hợp đồng tương lai hoạt động như thế nào?

Cơ chế hoạt động của hợp đồng tương lai khá giống giao dịch trên thị trường chứng khoán, nhưng điểm khác biệt lớn là nhà đầu tư không nhất thiết phải sở hữu tài sản cơ sở. Họ giao dịch dựa trên kỳ vọng giá tài sản sẽ tăng hoặc giảm trong tương lai.

Nếu dự đoán giá tăng, nhà đầu tư có thể mở vị thế mua. Nếu dự đoán giá giảm, nhà đầu tư có thể mở vị thế bán. Khi giá biến động đúng kỳ vọng, nhà đầu tư có thể thu lợi nhuận từ chênh lệch giá. Ngược lại, nếu thị trường đi sai hướng, khoản lỗ cũng sẽ phát sinh tương ứng.

Một chức năng quan trọng khác của hợp đồng tương lai là phòng ngừa rủi ro. Ví dụ, khi nắm giữ danh mục tài sản cơ sở, nhà đầu tư có thể mở vị thế ngược chiều trên thị trường tương lai để giảm tác động bất lợi từ biến động giá.

Ưu, nhược điểm của hợp đồng tương lai

Ưu điểm

Phòng ngừa rủi ro

Hợp đồng tương lai giúp nhà đầu tư và doanh nghiệp quản trị rủi ro biến động giá bằng cách chuyển giao rủi ro cho bên sẵn sàng chấp nhận rủi ro để tìm kiếm lợi nhuận. Trong thực tế, hoạt động hedging thường được thực hiện bằng cách mở vị thế ngược chiều với vị thế trên thị trường cơ sở nhằm bù đắp phần biến động bất lợi.

Tính thanh khoản cao

Do được niêm yết và chuẩn hóa, người tham gia thị trường biết trước những gì mình có thể mua hoặc bán, khối lượng ra sao, thời điểm giao dịch thế nào. Nhờ vậy, nhà đầu tư có thể linh hoạt mở hoặc đóng vị thế khi cần thiết. Đây là lý do hợp đồng tương lai thường có thanh khoản tốt và phù hợp với nhiều chiến lược giao dịch ngắn hạn.

Đòn bẩy tài chính

Khi giao dịch hợp đồng tương lai, nhà đầu tư chỉ cần ký quỹ một phần giá trị hợp đồng thay vì bỏ ra toàn bộ số vốn như khi mua tài sản cơ sở. Cơ chế này tạo ra đòn bẩy tài chính, giúp khuếch đại lợi nhuận khi dự đoán đúng xu hướng giá. Tuy nhiên, đòn bẩy cũng làm mức lỗ tăng nhanh nếu thị trường đi ngược kỳ vọng.

Nhược điểm

Phòng ngừa rủi ro làm giảm tiềm năng gia tăng lợi nhuận

Khi dùng hợp đồng tương lai để bảo vệ vị thế trên tài sản cơ sở, nhà đầu tư có thể giảm thiểu tổn thất trong trường hợp giá đi theo hướng bất lợi. Tuy nhiên, chính cơ chế bù trừ giữa hai vị thế cũng khiến nhà đầu tư khó tận dụng tối đa phần lợi nhuận nếu thị trường biến động theo chiều có lợi. Đây là mặt hạn chế phổ biến của hoạt động phòng ngừa rủi ro.

Rủi ro về hiệu ứng đòn bẩy

Đòn bẩy tài chính là ưu điểm lớn nhưng cũng là rủi ro lớn của hợp đồng tương lai. Nếu dự đoán xu hướng giá sai, khoản lỗ có thể tăng nhanh hơn nhiều so với giao dịch trên thị trường cơ sở. Vì vậy, nhà đầu tư mới cần đặc biệt chú ý quản trị vốn và mức dừng lỗ khi tham gia thị trường này.

Yêu cầu ký quỹ bổ sung (call margin)

Hợp đồng tương lai áp dụng cơ chế thanh toán hàng ngày, tức lãi và lỗ được ghi nhận liên tục vào tài khoản ký quỹ. Khi số dư ký quỹ giảm xuống dưới mức duy trì, nhà đầu tư phải nộp thêm tiền để đáp ứng yêu cầu ký quỹ bổ sung. Nếu không nộp kịp thời, vị thế có thể bị đóng cưỡng bức, gây thua lỗ đáng kể.

Các loại hợp đồng tương lai trên thị trường

Hợp đồng tương lai hàng hoá

Hàng hóa trong hợp đồng tương lai hàng hóa thường được chia thành các nhóm như nông sản, nguyên liệu thô, kim loại và năng lượng.

Nhóm nông nghiệp bao gồm các sản phẩm như gạo, lúa mì.
Nhóm nguyên liệu bao gồm cao su, cà phê, bông…
Nhóm kim loại bao gồm đồng, nhôm, bạc…
Nhóm năng lượng gồm dầu thô, khí đốt tự nhiên…

Hợp đồng tương lai tiền tệ

Đây là loại hợp đồng cho phép nhà đầu tư kiếm lợi nhuận hoặc phòng ngừa rủi ro từ biến động tỷ giá hối đoái. Tài sản cơ sở thường là các đồng tiền như USD, JPY, CHF, EUR…

Hợp đồng tương lai lãi suất

Đây là hợp đồng có tài sản cơ sở liên quan đến lãi suất. Loại hợp đồng này thường được sử dụng để phòng ngừa rủi ro khi lãi suất ngắn hạn hoặc lợi suất trên thị trường có biến động mạnh.

Hợp đồng tương lai trái phiếu

Hợp đồng tương lai trái phiếu là loại hợp đồng có tài sản cơ sở là trái phiếu chính phủ hoặc các công cụ nợ có kỳ hạn nhất định. Sản phẩm này thường được quan tâm bởi tổ chức tài chính và nhà đầu tư chuyên nghiệp.

Hợp đồng tương lai chỉ số

Tài sản cơ sở của hợp đồng tương lai chỉ số là một chỉ số chứng khoán cụ thể, chẳng hạn chỉ số đại diện cho toàn thị trường hoặc một nhóm cổ phiếu nhất định. Tại Việt Nam, hợp đồng tương lai chỉ số là sản phẩm được nhiều nhà đầu tư biết đến nhất.

Hợp đồng tương lai cổ phiếu

Tài sản cơ sở của hợp đồng tương lai cổ phiếu là các cổ phiếu riêng lẻ đáp ứng tiêu chuẩn niêm yết và thanh khoản. Loại sản phẩm này cho phép nhà đầu tư giao dịch theo kỳ vọng biến động giá của từng mã cổ phiếu trong tương lai.

Kết luận

Hợp đồng tương lai là công cụ phái sinh có tính chuẩn hóa cao, thanh khoản tốt và cho phép nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy để tìm kiếm lợi nhuận hoặc phòng ngừa rủi ro. Tuy vậy, đi cùng cơ hội là rủi ro lớn từ biến động giá và yêu cầu ký quỹ. Vì thế, trước khi tham gia, nhà đầu tư nên hiểu rõ cơ chế hoạt động, quản trị vốn chặt chẽ và lựa chọn chiến lược phù hợp.

Đầu Tư Gì là trang tin tức tài chính, với hơn 10 năm trong lĩnh vực này. Website chuyên cung cấp kiến thức về các kênh đầu tư tài chính HOT nhất hiện nay như hàng hóa phái sinh, chứng khoán, forex, tiền điện tử, bất động sản,… Cập nhật tin tức, phân tích tình hình kinh tế, tài chính, cơ hội đầu tư, tiền tệ, tỷ giá ngoại tệ cập nhật đầy đủ nhất tại Đầu tư gì.

CTCP Giao dịch Hàng hóa Đông Nam Á (SATC)

Website: https://dautugi.com.vn/
Email: [email protected]
Phone: 0971552728
Address: CT36A Định Công, Phường Định Công, Hoàng Mai, Hà Nội